кибер котле

Неодамна, голема фама се крена околу експресно донесените закони за следење на комуникациите, работните односи и лобирањето. Определената доза на негативно прифаќање на законите во потесната јавност, Бранко Црвенковски ја искористи за да не ги потпише указите за стапување на законите во сила, но притоа да ја искористи својата постапка како услов за опозицијата да се врати во Собранието. Што би се рекло, „со една мува две“… a потегот може да се толкува како шлаканица и за едните и за другите - првите поради тоа што наводно не ја следат постапката за носење закони, а вторите бидејќи не им се игра опозиција.

За ова ценкање, Владата и ВМРО-ДПМНЕ го обвинуваат Претседателот Црвенковски за државен удар по институциите на системот. Но колку е оправдана таквата констатација?

Во тој пакет ценкања, стоеше и аболицијата на Заев, која дефинитивно може да се карактеризира како удар по правосудниот систем, иако е во законските овластувања на Претседателот. Сега, ВМРО-ДПМНЕ шутира пенали на празниот гол на СДСМ и постојано пентира и ќе поентира со топката „аболиција за Заев“… без разлика на тоа што самите пристапија кон политичка соработка со Доста Димовска, аболирана од Борис Трајковски поради незаконско прислушкување на политичките противници (исто така сериозен прекршок).

Меѓутоа, пред да се извлече заклучок за непотпишувањето на указите, вреди да се проанализира содржината на законите, како и формалната постапка во која се донесени.

Ниту еден од законите не беше донесен по редовна постапка. Иако во предлозите за итна постапка, предлагачите изнесуваат аргументи во полза на итното донесување на законите, Законодавниот дом треба да биде крајно рестриктивен во дозволувањето определен предлог на закон итно да се гласа. Историјата на Собранието на Република Македонија покажува дека повеќето закони се донесуваат по итна постапка, што покажува на релативно нискиот квалитет на работата на законодавството. Мандатот кој граѓаните го пренесуваат на Собранието не е само мандат за гласање, туку „работа во име на граѓаните“. Во стандардната либерално-демократска логика, врз база на која Република Македонија како држава теоретски се гради, тоа значи дека во текот на својата работа, Законодавниот дом треба да ги разгледува законите, да ги дискутира и да се консултира со заинтересираните страни. Оттаму, работата на Собранието е поделена во „специјализирани“ комисии, каде се дискутираат предлозите на закони, пратениците ги слушаат мислењата на стручњаците но и на заинтересираните страни. Паралелно со тоа, се одвива јавна дебата, надвор од институциите. Самиот акт на гласање е краток процес, па не знам дали граѓаните би ги плаќале пратениците само да креваат (или не) рака. Тие таму работат, тоа им е работното место од 8 до 16ч (некогаш и повеќе). Долгиот процес на носење на закони дозволува да се филтрираат про и контра аргументи со кои пратениците се служат за да го изградат својот став. Самите пратеници неможат да бидат, ако воопшто се, стручњаци за се, па оттука ваквата долга постапка обезбедува можност дека барем можеле да се слушнат сите аргументи (или повеќето).

Итното носење на законите само ја покажува подреденоста на Законодавниот дом во однос на Извршната власт (во овој случај Владата). Тоа, за волја на вистината е светски проблем а не карактеристика на овдешната политичка состојба. Но истовремено, случајов јасно покажува дека аргументот на Никола Груевски за предвремени избори поради посилен Парламент е само реторика и желба за контрола на повеќе седишта во Собранието и ништо повеќе.

Содржината на изгласаните закони е уште поалармантна…

Законот за следење на комуникациите без никаква дебата во Собранието (и јавноста) ја проширува листата на дела поради кои може да се дозволи мерка следење на комуникациите. Ова наиде на негодување кај експертите. За мене најпроблематичен дел е можноста истражниот судија и обвинителот усмено да се договараат за следење на комуникациите не подолго од 24 часа. Со оглед на лошата историја на спроведување на правото на приватност на комуникацијата, ваквите законски решенија оправдано се дочекуваат на нож. Не знам што не им е јасно на политичарите, но граѓаните паметат афери поврзани со ова, генерално се исплашени и параноични. Ако на ова го придодадете фактот дека во Македонија Интернет провајдерите имаат обврска да чуваат логови за сурфање неоправдано долго (драстично подолго од европските препораки), заклучокот се наметнува сам по себе.

Итната измена на законот за работни односи можеби не требаше да изненади, но дефинитино не можам да ја оправдам. Во Македонија константно се руши социјалната држава уште од 1991. Овие измени на законот за работни односи се дел од тоа. Ќе видиме што ќе се случи, но фактот дека законот е изгласан по итна постапка покажува дека Владата проценила дека овие решенија нема да бидат поддржани од работниците. А зошто да бидат? Граѓаните досега изгубија бесплатно високо образование, функционално здравство, чувство на сигурност, сега и работничките права им ги крати наводно неконтаминираната нетранзициска Влада која ги убедува дека се бори против нивните експлоататори - македонските олигарси.

Проблемот во овие измени на законот е враќањето наназад. Веќе стекнатите права тешко се враќаат назад. Тие се резултат на долгогодишните борби на работничкото движење низ целиот свет.

Од измените на самиот текст, не успеав да увидам како законот е во полза на работниците. Пример: Доколку досега работодавачите незаконски ги принудувале да не го користат одморот, сега тоа е дозволено, а отштета за некористење на одморот немора да биде повисока од платата што и онака (незаконски принуден) би ја добил.

И повторно - тука немаше јавна дебата, ниту пак при носење на законот се консултирани било какви работнички здруженија - како синдикати и сл.

Јас би предложил закон (по итна постапка) за работодавачи, каде спектакуларно, со цевка на слепоочница ќе биде апсен секој генерален директор кој ќе го прекрши законот за работни односи.

За мене, теоретски најинтересен предлог на закон е „законот за лобирање“. Оваа тема ја следам веќе некое време, бидејќи е актуелна тема во САД, каде Лоренс Лесиг, професор по право на Стенфорд и поранешен главен човек на Криејтив Комонс, иницираше ново движење за промена на Конгресот, во голема мерка базирано на промена на начинот на кој се лобира. Истовремено, демократскиот кандидат Барак Обама начелно се спротивставува на т.н. „лобисти“ кои ја креираат американската политика. Значи, „проблемот на лобирање“ е актуелна дебата… но… како тоа бива во Македонија, очигледно е дека некој или е неинформиран или има лоша намера.

Каде е проблемот?

Лобирањето е срцето на политичкиот процес. На терен, политика е тоа што се случува надвор од самиот чин на гласање: убедување, влечење за ракав, потплатување. Сето тоа е во некоја форма лобирање. Може да мислите дека тоа е погрешно но политиката е таква. Оние кои одлучуваат не знаат се, а лобирањето е начинот како оние кои имаат (или немаат) интерес од некоја политика ги пласираат идеите кај оние кои одлучуваат.

Голем дел од проблемите со лобирањето се регулираат со антикорупциско законодавство и земањето предвид на конфликтот на интереси. Тоа што добар закон за лобирање треба да регулира е затворање на сите дупки кои другите закони ги имаат, како на пример - забрана за големи донации, подароци и сл. заобиколувања на антикорупциското законодавство. Така, сите лобисти се на иста позиција, државниот претставник нема интерес да слуша некого повеќе од друг, па формално неговата одговорна работа пред граѓаните е загарантирана. Токму тоа се препораките на професорот Лесиг: уредување на тоа како државните институции ќе се однесуваат кон лобирањето, а не самото лобирање.

Но овој законски предлог има во себе поинакви механизми. Почетната проблематична точка е дефинирањето на тоа што не е лобирање (таков начин на дефинирање на законска проблематика генерално е полош пристап). Според таквата дефиниција, многу мал дел од комуникацијата на интересните групи (застапени или не од лобисти) не се смета за лобирање, оставајќи голем дел под капата на лобирањето. Според законскиот предлог, освен кога интересната група (еве да речеме некоја невладина организација) не е повикана од државните институции, за било каква друга комуникација, таа мора да биде застапувана од регистриран лобист. Тоа, ги спречува актерите на цивилното општество, да комуницираат лесно со државните или локални институции во предочувањето на било какви аргументи за определена идна или сегашна политика. Таквото законско решение е отворен напад врз цивилното општество, каде се сконцентрирани најголемиот дел од интересните групи. Не се грижете за компаниите и религиозните групи - тие секогаш ќе најдат пари за да ангажираат лобист. Дополнително, определувањето на тоа што не е лобирање, како начин на регулирање на лобирањето, остава одрврзани раце на власта широко да толкува што е лобирање. Така, доколку некоја невладина организација излезе на телевизија да зборува за, на пример, топилницата во Велес и загадувањето, државните институции можат тоа да го обележат како лобирање и да бараат лиценца за лобирање за да може да се изнесуваат аргументи во јавноста. Тоа, реално е зафатено во овој предлог на закон бидејќи покрај опцијата да се дефинира „што не е лобирање“, во самиот предлог се третира и настапот на лобисти во медиумите (т.е дозвола тоа да го прават), што уште повеќе упатува на можноста власта да го ограничува изнесувањето на аргументи во јавноста од нелиценцирани „лобисти“. Правно гледано, овој закон е многу лошо напишан и остава простор за сериозна манипулација. Практично, овој закон се обидува да ја уредува политиката, т.е начинот на кој таа се одвива - што е од една страна невозможно, а од друга страна - не-либерално, комуњарски или како веќе власта неќе да биде нарекувана.

Останува да се види, што би рекол еден истакнат активист, дали сиве овие, скоро 15 години, интензивно трошење пари од невладините организации за градење на капацитетите на цивилното општество, ќе се исплатат, т.е дали невладините организации, негувани да креираат силно цивилно општество, ќе бидат способни да се одбранат од овој државен удар по нивното право да учествуваат во политичкиот процес.

Сумирано, ова што се случува денес, со т.н. „вето“ на законите, кое го постави Бранко Црвенковски може да се третира како македонскиот систем за „проверка и баланс“ со кој властите ја контролираат меѓусебната работа. Секако, дамка претставува аболицијата на Зоран Заев, но „ветото“ на Претседателот на законите е пречка на државните удари кои Собранието ги задава на општеството, непочитувајќи ја системската поставеност на процесот на донесување на закони, со долг процес и дебата. Тоа што ВМРО-ДПМНЕ ќе треба да го објасни на граѓаните е зошто отсуствува моментот на јавноста во работата при креирање и донесување на законските решенија. Собранието не треба да е гласачка машина - нема мандат да биде само тоа.

п.с. Текстовите на предлозите можете да ги најдете на сајтот на Собрание на Р.М. www.sobranie.mk

Во овие „турбулентни времиња“ симболички најмалку значајното, но медиски најекспонираното е апсењето на градоначалникот Зоран Заев и неговата аболиција потпишана од претседателот Бранко Црвенковски. Надвор од дебатата дали Заев е виновен или не, на момент се доби впечаток дека неговото „спектакуларно апсење“ е првата реална сопка во таквата спектаклократска пракса на Владата. Заев - не толку непознат лик, со реноме на неконтаминиран од политичката жабокречина, е политичар чие притворање тешко можеше да не се подведе под категоријата „политичка пресметка“. Барем не додека да се изрече правосилна пресуда, а и после која сеуште ќе постоеше сомнеж. Доколку пак се испоставеше дека не е виновен, контекстот на политичко затворање на така висок претставник (во очите на јавноста очигледно невин) на опозицијата, ќе значеше сребрен куршум во борбата за власт.

Но, дали е Заев виновен или не, нема да дознаеме, поради аболицијата потпишана од Претседателот. Со тоа тој го подведе под иста капа со аболицијата на Доста Димовска, и ја закопа неговата идна политичка кариера. Можеби, во апсурдот на македонската политичка арена, претседателот Црвенковски токму тоа и го сакал, оставајќи се или себеси или неколкумина „сдсм-овски“ медиокритети како единствени спасители на Партијата. Тоа никој не би го знаел… останува да се види… но тоа што е сигурно е црната дамка неречена „аболиција“ во политичкото CV СиВи на Зоран Заев, за обвинение каде што тој можеби, воопшто и не е крив.

Пред неколку денови објавив еден пост каде стоеше мојот одговор до спамот на Македонско Братство. Добив два подолги коментари од нив поради што одлучив да напишам нов пост со мои одговори.

Осудивте, а не кажавте врз основа на што ви изгледаа „сомнително“.

Па јас не осудив. Сомнителни го ставив во наводници а позади тоа стоеше „смешко“ ;-). Но ете… нека биде… сум осудил. Моја грешка.

И повторно велите дека страната изобилува со радикализам, но не извлековте ниту еден цитат за да го покажете радикализмот.

Напротив… цитирав две реченици кои беа радикални, одѕвонуваа со пораки познати од минатото. Или ако сакате да влегуваме во детали, секој текст има свој подтекст а реториката на вашиот сајт (и спам) има радикален националистички призвук (подтекст или како веќе сакате).

Зарем ние треба повеќе да пишуваме за Јохан, или Џони, или Сергеј, а да не смееме пред се да пишуваме за Александар, Јустинијан, Кирил и Методиј, Самоил, Кастриот Мисирков, Делчев, Ченто, Конески, Проески.

Можете да пишувате за што сакате, но си го задржувам правото да го коментирам тоа што го пишувате. Еден од најчестите „коментари“ ми е критика на почитување на освојувачи, како што е на пример Александар, кој во сите култури, освен западната, е запаметен како освојувач а не ослободувач. Дополнително, тој имал за цел да наметне една култура во морето различни култури од истокот, нешто што, според она што го кажувате, сметате дека не е добро.

Оние зборови кои ги извлекувате во долниот дел од текстот ви се земени од форумот.

Напротив, тие се извлечени од спамот и сајтот. Претпоставувам дека тие алатки се презентација на организацијата, така да сметам дека имам право да ги користам во коментар за организацијата. На форумот најдов уште позастрашувачки ставови кои ќе ги коментирам малку подолу.

Не веруваме во крвта, но веруваме во Духот

Тогаш можеби треба да го преуредите сајтот, или пак потребно е пак да го цитирам истото. Колку гледам, сеуште стои тоа на сајтот - отсек „Цели“.

Народ кој не живее во еден дух и се дели на табори ќе се раздели и ќе пропадне. Тоа ни е битно бидејќи тоа ќе ги ослаби и погоди нашите личности бидејќи народносната припадност има значаен удел во личноста на секоја единка. Нашата главна цел е сложноста и единството меѓу нас Македонците, што е предуслов за сложноста меѓу луѓето општо.

Ваквите ставови секогаш се плодна почва за прогон, прогласување предавници и репресија кон оние кои мислат поинаку. Јас не мислам дека било кое општество треба да биде унитарна и монолитна целина. Сложноста и единството помеѓу Македонците? Зошто? Која е потребата за такво национално единство? Најчесто, луѓето и немаат исти интереси. Зошто сите би биле сложни? Зошто работникот Македонец би бил сложен со капиталистот Македонец?

Ниту пак мислам дека личноста на единката е непотполна без национален идентитет. Напротив, таквиот идентитет е конструиран со политичка цел и не постои природно во човекот (во теоријата познато како инструментално сфаќање на национализмот). Заедно со тезата дека не постои природна националност, тука би ја додал и тезата дека националниот идентитет е спротивставен на шареноликоста на локалните идентитети, кој како најмал заеднички содржател на културите на определена територија, ги пегла суптилните културни обележја на локалните средини. Ако мене ме прашувате, јас би гласал за такви микро-идентитети, ниту еден доволно силен да почуствува потреба да се наметнува, а секој доволно добар за да ја покажува сопствената култура.

Ќе ве замолам ако сте Македонец, објаснете ми кои се за Вас суштинските особини на македонската личност. Ако не сте Македонец, тогаш не сте меродавен да го одредувате тоа

Интересен став. А дали така ги советувате децата кога пишуваат за „Шиптарите“ по вашите форуми? Или Македонците се Шиптари па можат да зборуваат за особините на Албанската личност? Не ме сфаќајте погрешно - не велам да модерирате, ама очигледно не сте вложиле доволно во едукација.

традиционалните вредности кои доминираат кај македонскиот народ како што се Православното Христијанство, македонскиот јазик, македонското кирилично писмо, македонските ознаки, македонскиот однос кон семејството, бракот и да ги промовираме нивните вредности

Аха… христијанството, за кое не знаат повеќето од Македонците што значи, а кое го практикуваат уште помалку од нив…. македонскиот јазик, кој никој не го зборува а сите си зборуваат на своите дијалекти (што е супер), кирилицата - која ни вие не ја користите.. македонскиот однос кон семејството - патер фамилијас плус жени завиени во носии, жени бегалки затоа што не им давале да прават што сакаат.

Светот станува помал… а традицијата се менува. Повиците кон „враќање кон традицијата“ најчесто значат ревизионизам.

Како тоа за се мора да се бара шарено решение!?

Не знам кај сте виделе дека има шарени решенија насекаде? Најчесто и нема. На пример, во Македонија не е дозволен хомосексуален брак - што не е шарено решение.

потребни се и чисти организации во кои разговор ќе водат само оние кои се поблиску по мисла, род или убедувања.

Ете го подтекстот пак на површина. Ако „чистотата“ на организацијата во овој случај ја мерите и по мисла и по убедување _и_ по род тогаш работите се појасни. Што се тоа чисти луѓе по род? Текстов сам се пишува. Сите луѓе се слични… потекнуваат од Африка и имаат роднини низ целиот свет. Дури и бајката за Адам и Ева го кажува тоа.

Ако е погрешна реченицата, „секој Македонец треба да го сака својот брат поради тоа што е Македонец“, тогаш исто така погрешна ќе биде реченица „секој човек треба да го сака својот брат затоа што е човек“. И двете реченици не исклучуваат љубов кон останатите но промовираат „безусловна“ љубов кон блискиот дури и при „погрешно однесување“

Има разлика помеѓу тие две реченици. Ако потекнува од христијанската „љуби го ближниот свој“, каде се мисли на сите луѓе, таквото разликување на Македонци и не-Македонци за да се конструира „секој Македонец треба да го сака својот брат Македонец“ произведува заклучок дека има „поближни“ и „помалкуближни“.

Значи си дозволувате да ја цитирате Библијата во одбрана на кршењето на пораките кои ги содржи посланието.

Најдобро ќе беше своите мисли културно како постар кон помлади ги искажевте на форумот. Да ги поучевте и ако наидевте на необразложено отфрлање, тогаш ќе стекневте право да критикувате.

Не сметам дека како постар, имам некакво поголемо право да ги подучувам помладите.

Патем, мене ми стигна спам и нормално е да реагирам на спамот.

Како тоа политиколоже само тебе нешто ти бевме сомнителни со радикален национализам.

Па не сум сам. На Кајмакот некој друг го пријавил вашиот сајт со насловот „Некој ги игра нацист“ а не бев сам коментирајќи ја содржината на сајтот и форумите.

Што се однесува до Gmail и ePromter - не би можел да ти помогнам. Не користам Windows за да го проверам софтверот на кој ме упати. Ако преферираш користење на софтвер, можам да ти го препорачам Mozilla Thunderbird - имејл клиент а не софтвер за нотификација, преведен на македонски, одлично работи со Gmail а и кирилицата не прави проблеми. Еве ти и линк.

За крај - не се чувствувам како Македонец. Не се палам на Александар Македонски, ниту на Духот ниту на Господ. По националност се чувствувам како човек од Скопје-Центар, веројатно отсега ќе се пишувам како џедај (освен ако не ми мрчат по шалтери). Се палам на Ричард Сталман и Карл Маркс.

На мејл ми стигна едно писмо (тагови: моронско, кретенско, идиотско, нацистичко, загрижувачко) од „Македонското братство“. По се изгледа, додека мекнеевме пред некое време со Стама, ги видовме и во живо и уште тогаш ни изгледаа „сомнително“ ;-). Не ми требаше долго пред да им одговорам. Не се замарав да им кажам нешто претерано ново, ама морав нешто да им кажам.

<почеток>

Почитувани,

Ќе ве молам во иднина да не ме спамирате со мејлови од ваква содржина.
Не само што не сум побарал да ми праќате мејл, ниту пак се знам со
било кој од вас, а уште помалку го поддржувам тоа што го правите.

Ја посетив вашата интернет страна и како политолог можам да кажам дека
изобилува со пораки на радикален национализам кои не му помагаат на
ниту едно општество, а најмалку на современите општества, кои се
претежно, во поголема или помала мера - мултикултурни.

Какви се овие приказни за „крвта” која ја носиме. Зарем постои нешто
како „македонска крв” која е различна од другите? Не постои - секоја
македонска крв може лесно да биде компатибилна и со свинска крв, како
што е воопшто случај и со било која „човечка крв”. До кога со вакви
„ариевски” симболики ќе се обидувате да мобилизирате?

„секој Македонец треба да го сака својот брат поради тоа што е Македонец”

Јас па мислев дека луѓето треба да ги цениме поради тоа што прават, а
не поради тоа што се. Или можеби грешам а македонците се непогрешлив
народ?

„edna celina, edna nacija,
eden narod, edna Makedonija”

Ова е парафраза на „Еден народ, една држава, еден фирер” или јас само
мислам дека сакате да го цитирате нацистичкото начело. Се додека
сликата за „успешно општество” ни претставува монолитна целина, не
можеме да напредуваме до слободата.

За крај, гледајќи многу млади луѓе во вашите редови, се прашувам дали
полемички им ги претставувате вашите идеи, или ја користите нивната
младост за лесно да ја продадете вашата догма.

поздрав,

Миша Поповиќ - дежурен предавник

п.с.

Неможноста да го напишете спамот на кирилица не е технички проблем -
бидејќи сервисот од каде е пратен мејлот Gmail одлично се справува со
кирилица. Напротив, користењето на латиница во вашиот случај ќе го
сметам како одбивност да се научи нешто ново, па се користи нешто
старо, античко, исконско - latinica.

<крај>

Не ми се верува… 23:47 05.06.2008 и на Собраниски канал веќе 20 минути оди жив пренос на пребројување на гласови во ДИК. Каков фантастичен телевизиски концепт, а воедно и транспарентност до немајкаде.

Ако веќе МРТ има финансиски проблеми, јас би предложил Собранискиот канал да интегрира смс интеракција со гледачите. Така, додека се пренесуваат седници на собрание, гледачите ќе можат да праќаат смс пораки со свои коментари по само 35 денари/порака. Политика во живо - лепак за луѓето кои сакаат да трошат многу пари на глупи смс-и.