Знам дека сум во некаква заблуда, ама приметив една интересна работа:

Додека се возиш со автобус во Лондон, одеднаш автобусот може да застане на една од станиците, да ги отвори вратите и да не продолжи. Не ми е јасно зошто ова се случува… една од претпоставките е дека неколку-часовната смена на возачот завршила и сега тој не смее (во смисла на тоа дека долго време возел) да продолжи понатаму. Ако таа моја претпоставка е точна, тоа е поради тоа што (1) не треба да вози повеќе од икс часови дневно и (2) ако вози повеќе од икс часови дневно, тоа значи дека е преморен и ги доведува патниците во опасност.

На крајот на краиштата – не е битно дали е така како што јас како новајлија во овој град мислам дека се случува – интересен е односот што луѓето го имаат кон таков „прекин на услугата“. Никој не е робот, па секогаш се слуша незадоволното „ах“ ама луѓето се помируваат со таа реалност и тргнуваат да го бараат следниот автобус. Слично е и во метрото, кога луѓето се потсетени дека возот ќе им доцни, поради разни причини (една од нив е ‘due to a person under a train’)… никој неќе да доцни, ама сите после иницијалното „ах“ продолжуваат понатаму.

Тоа ме потсети да подразмислам за функцијата на градот и на односот на луѓето кон „градот како комплекс“. Да живееш во метропола не е лесно. Тоа што е битно е да ја сфатиш комплексноста и меѓузависноста на повеќето работи кои го сочинуваат градот. Една од тие работи е јавниот транспорт, иако приказната не завршува само таму. Имам чувство дека некои луѓе во Скопје не го сфаќаат градот како „комлекс“ на повеќе луѓе. Не сакам да промовирам конформизам, но комплицираните системи како градовите (и воопшто било која човечка заедница) сепак значат перспектива која го гледа човекот само како „делче во системот“, но тоа што е побитно, тие комплицирани системи ги упатуваат луѓето едни на други. Да не се биде нервозен кога автобусот одеднаш ќе ти застане, е некаква свест дека и возачот има свои лимити, дека и покрај тоа што тој автобус застанал и прекинал да ме вози, претходно пренел стотици патници на своите дестинации, па и немам причина зошто да се лутам.

Ова ме води на вториот (и пократок) дел од приказната, а тоа се „омразените“ вежби за безбедност при пожари. Досега ги „извежбав“ два пати, и тоа еднаш во студентскиот дом и еднаш на школо. Додуша, една од двете „вежби“ фактички и не била вежба, туку вистински аларм предизвикан од „спреј за коса“ (не ме прашувајте зошто – не знам).

Свесен сум дека вежбите се веројатно поради осигурителните компании, но не би можел да аргументирам зошто не би требало да ги има. Да, вежбите одземаат 30 минути од денот, ама изолирано од пошироката слика, тие вежби ги учат луѓето како да се спасат при пожар. Тоа некако ме потсети на некои „играрии“ од „дневен престој“ на крајот на 1980-тите и почетокот на 1990-тите кога се вежбаа трикови за ургентни ситуации како земјотрес, пожар, „атомски с десне“ и слично. Ах, тоа беа времиња. Можеби сега сме слободни, ослободени од страв и редовни замарања со против-пожарни вежби во Скопје, но дали тоа е поради тоа што некој одлучил дека тоа „непотребно замара“ или очигледно на никому не му е гајле за луѓето, посебно во масовни живеалишта, како студентските домови во Скопје на пример.

Долгоприготвуанит и многоочекуанит хаклаб напоследок излезе на јава. Нашите другари си покажаа сета jунашчина и готовност да се пожртвуат за интересите на својот хаклаб. Борбата беше и јет отчајана.

Но главно, ке се поможит на нашијот народ со културно работајн’е, а нај поеке со просветуајн’ето.

[/Крсте]

На 17.10.2009 заедницата на корисници на слободен софтвер ќе си добие свој културен простор, свое катче… свој хаклаб.

Што тоа значи?

Веќе подолго време, таков простор беше стремеж на неколкумина посветени активисти, кои свесно или несвесно, и во соработка со поширок круг на луѓе ја изградија агендата на заедницата на корисници на слободен софтвер во Македонија, која уште од самите почетоци беше посветена на ентузијастичка промоција и ширење на вредностите кои ги застапува движењето за слободен софтвер. Подоцна, во активностите се инкорпорираше и идејата за слободна култура.

сподели знаење во претходниот простор

Овие идеи, низ низа активности на заедницата, но и на „Слободен софтвер Македонија“ на крајот се сретнаа во нешто што го нарековме „Сподели“, кое претставува множество на активности, за почеток „Сподели знаење“ и „Сподели кино“. Токму тие активности не натераа да ја заокружиме приказната околу хаклабот и да се обидеме да го обезбедиме. Тоа и се случи.

сподели + знаење = заедница (статија во глобус)

Тоа што е интересно е што на крајот, после низа обиди да обезбедиме финансии од донатори, хаклабот го обезбеди заедницата на ентузијасти. Едно големо благодарам до сите оние кои помогнаа.

Што ќе се прави понатаму?

Хаклабот ќе биде место на еманципација. Место каде што ќе може да се научи како да се користи слободна технологија и како понатаму да се сподели тоа знаење. Таму веќе се случува „Сподели знаење“, бргу ќе се реставрира „Сподели кино“, а веќе, како што гледам, место нашле и иницијативи на други „технолошки интересни групи“ кои сакаат да одржуваат работилници, како Ruby групата на програмери.

Точка - каде порано се одржуваа „Сподели“ активностите

Мене лично, ми е криво што не сум таму да бидам кога сето ова ќе се случува. Но знам дека ќе заживее…

Иако не баш во мојот ценовен ранг, еден од кандидатите, ако воопшто купувам нов лаптоп, е Lenovo Thinkpad X200s. Ако навистина ви треба добар бизнис лаптоп, тогаш многу е тешко да го заобиколите X200s. Тој што користел Thinkpad тешко се откажува од ова семејство на преносни компјутери. Затоа и го разгледував лаптопот.

Разгледувајќи ги варијантите приметив еднo класично однесување на производител. Lenovo за X200s нудат опција за LED осветлување на екранот, кое троши помалку струја а дава подобри резултати. Тоа е понова технологија и ако некој купува нов лаптоп, некако логично е да ја одбере.

Но… постојат две серии на X200s лаптопи, кои се разликуваат по цена а LED екранот е достапен само во поскапата варијанта.

Иронично е што разликата помеѓу двете серии не е во некаква базична хардверска платформа која креира две (логично) разгранети серии. Напротив, нема никаква логична причина, освен што Lenovo одлучиле дека како и да е, ако сакаш LED екран – тогаш ќе мора и нешто друго повеќе да платиш. Работата што највеќе ме погоди е дека една од работите на кои мора повеќе да се плати е Microsoft оперативен систем, бидејќи ако го сакам таквиот екран, морам да купам минимум Vista Business наместо можноста да купам поефтина Vista во другата серија, кога и онака нема да користам Windows.

Не знам од каде, неколку новинари дојдоа да побараат изјава од мене. Ги упатив на организаторите, бидејќи тие се луѓето кои имале доволно мотив сето ова да го организираат и сигурно имаат што да кажат. Тие сепак ми земаа изјава, а јас би сакал само малку да се надоврзам на тоа (и тоа само за примерот на Македонија):

1. Република Македонија е дефинирана како социјална држава. Надвор од дебатата за самиот капитализам, социјалната држава мора да игра улога во ублажување на негативните ефекти од капитализмот;

2. Еден значаен дел од таа улога е обезбедување на правна држава во која ќе се гарантираат човековите, а со тоа и работничките права;

3. Под гаранција на работничките права значи дека институциите на власта ќе го спроведуваат законот со што ќе обезбеди самите работодавачи да ги почитуваат работничките права;

4. Социјалната држава активно работи и на проширување на работничките права и воведување на нови подобрени стандарди за работа.

Значајни организации во сферата на заштита на работничките права се синдикатите. Покрај тоа што се застапници, тие се заштитници на работниците на самото работно место.

Каква е состојбата кај нас?

1. Веќе децении, властите во Македонија релативно успешно го уништуваат работничкото движење и го маргинализираат синдикализирањето;

2. Никој неможе точно да каже под чија капа се синдикатите. Тоа што е најстрашно е што синдикатите се под сечија, само не под раководство и во корист на работниците;

3. Надвор од системската каузалност на соработка на власта и бизнис интересите, во Македонија постои и взаемна спрега на замижување пред валканиот веш. Се додека претпријатијата молчат, државата замижува за тоа што се случува во фабричките хали, до колку доцна се останува на работа, кој е пријавен а кој не и сл. Ова е и поширок феномен и веројатно причина зошто сеуште во Македонија неможеме да кажеме дека постои владеење на правото. Отсуството на правен систем е отворена можност за алиби на заинтересираните страни. Во отсуство на систем никој не е сигурен и сите мораат да молчат.

4. Државата директно учествуваше во намалување на човековите права преку новиот закон за работни односи. И тука не мислам само на ВМРО-ДПМНЕ (која практично содржински го состави законот) , туку и на минатиот претседател Бранко Црвенковски, кој своето првично непотпишување на законот не го елаборираше како да е во корист на работниците, туку во корист на враќање на СДСМ во Собранието.

5. Откако следам политика, изговорот за непосредните кршења на работничките права постојано е недостаток на трудови инспектори. Тоа што е интересно е како секогаш има пари за нешто друго. Еве на пример спомениците… секој споменик чини неколкугодишна плата за нов трудов инспектор.

За крај… денови ли се денови…

Јас лично, никогаш не сум бил некаков power user ниту за Windows ниту сум сега на Gnu/Linux, но од моето лично искуство, времето потребно да се прилагодам на новиот оперативен систем не беше долго. Нормално, тука секогаш беше/е помошта од оние кои користат слободен софтвер, но таква помош ми требала и кога сум користел Windows. Иако јас никогаш не ја купив идејата дека Gnu/Linux e реално потежок за користење, секогаш во дискусиите со луѓето преовладувало таквото мислење.

Fast-forward до 2009 година…..

Windows 98 прозорец за добредојде

Ја имав таа прилика да инсталирам Windows 98 на еден стар компјутер (Интересно ќе беше доколку можев да инсталирам Gnu/Linux, ама потребите беа поинакви). Инсталацијата траеше нешто помалку од еден час. Немав никакви проблеми, но инсталацијата на Windows 98 воопшто не е наивен процес. Најголемиот проблем беше отсуството на било каква информација како да се покрене инсталацискиот процес, откако е бутирано со ситемска/стартап дискета. Ниту има опис каде стои програмот за инсталација, ниту како да се дојде до него. За разлика од тоа, најстарата инсталација на Gnu/Linux која ја паметам беше Slackware. Добро, користеше поедноставен систем кој бутираше од самото CD, но паметам дека командите кои корисникот мораше да ги даде за да почне инсталацијата беа убаво опишани и видливи, па почетник би знаел што треба да прави.

Состојбата сега е далеку поразлична. Инсталирањето на Gnu/Linux денес и видливо е подобро ориентирано за почетници и/или оние кои сакаат на брзина да ја искликаат инсталацијата.